ถอดเครื่องมือจัดฟันแล้ว ดีใจสุดๆ! แต่หลายคนลืมไปว่า ขั้นตอนที่สำคัญที่สุดเพิ่งจะเริ่มต้น — นั่นคือการใส่รีเทนเนอร์ ถ้าไม่ใส่ ฟันมีโอกาสสูงมากที่จะ กลับมาเบี้ยวเหมือนเดิม บทความนี้รวมทุกเรื่องที่ต้องรู้หลังจัดฟัน ตั้งแต่รีเทนเนอร์มีกี่แบบ ใส่นานแค่ไหน ดูแลอย่างไร ไปจนถึงสัญญาณว่าต้องเปลี่ยนครับ
ทำไมต้องใส่รีเทนเนอร์? สำคัญขนาดไหน?
หลังจัดฟัน กระดูกและเนื้อเยื่อรอบฟันยังไม่แข็งตัวสมบูรณ์ ฟันจึงมีแนวโน้มจะ กลับมาตำแหน่งเดิม (Relapse) อย่างช้าๆ รีเทนเนอร์ช่วยคงตำแหน่งฟันไว้ขณะที่กระดูกยึดตัวแน่น ถ้าไม่ใส่ เสียค่าจัดฟันไปฟรีๆ
รีเทนเนอร์มีกี่แบบ? เลือกอะไรดี?
1. รีเทนเนอร์ใส (Essix / Vivera)
ถาดพลาสติกใสสวมทับฟัน มองแทบไม่เห็น ถอดใส่สะดวก ทำความสะอาดง่าย เป็นที่นิยมมากที่สุด ข้อเสียคือสึกได้ตามเวลา อายุ 1-3 ปีต่อชุด
2. รีเทนเนอร์ลวด (Hawley)
แผ่นอะคริลิก + ลวดโลหะ ทนทานกว่า ปรับแต่งได้ แต่เห็นลวดเวลาใส่ เหมาะกับเด็กหรือคนที่ต้องการความทนทาน
3. รีเทนเนอร์ติดแน่น (Bonded / Fixed)
ลวดบางๆ ติดด้านหลังฟันหน้าบนหรือล่าง ไม่ต้องถอดใส่เลย เหมาะกับคนที่กลัวลืม ข้อเสียคือทำความสะอาดยากกว่า ต้องใช้ไหมขัดฟันพิเศษ
ใส่รีเทนเนอร์นานแค่ไหน?
- ปีแรก: ใส่ตลอดเวลา 22 ชม./วัน ถอดเฉพาะกินและแปรงฟัน
- ปีที่ 2: ใส่เฉพาะตอนนอน ทุกคืน
- หลังจากนั้น: ใส่ตอนนอนอย่างน้อย 3-4 คืน/สัปดาห์ ตลอดไป
คำแนะนำจริงจัง: ทันตแพทย์จัดฟันส่วนใหญ่แนะนำให้ใส่รีเทนเนอร์ ตลอดชีวิต อย่างน้อยสัปดาห์ละ 3-4 คืน เพราะฟันมีแนวโน้มเคลื่อนตัวตามอายุตลอดเวลา
วิธีดูแลรีเทนเนอร์ให้อยู่นาน
- ล้างด้วยน้ำเย็นและแปรงนุ่มทุกวัน ห้ามใช้น้ำร้อน
- ไม่ใช้ยาสีฟัน — มีอนุภาคขัดทำให้ขรุขระ ใช้สบู่อ่อนหรือน้ำยาแช่ฟันปลอมแทน
- เก็บในกล่องเสมอเมื่อไม่ได้ใส่ — สาเหตุอันดับ 1 ของการสูญหายคือห่อทิชชูแล้วทิ้งลงถังขยะ
- ไม่วางในที่ร้อน — รถยนต์ หน้าต่างที่โดนแดด
สัญญาณว่ารีเทนเนอร์ต้องเปลี่ยน
- แตก ร้าว หรือบิดงอ
- ใส่แล้วไม่แนบพอดี ตึงมากหรือหลวม
- มีกลิ่นแม้ล้างแล้ว สีเปลี่ยนเหลืองมาก
- ขอบคมทิ่มเหงือก
ฟัน Relapse — ฟันเบี้ยวกลับหลังจัดฟัน ทำอย่างไร?
หากฟันเริ่มเคลื่อนกลับ อย่ารอ! มาพบทันตแพทย์ทันที ถ้าจับได้เร็ว (ภายในสัปดาห์) อาจแก้ได้ด้วยรีเทนเนอร์ใหม่ แต่ถ้าปล่อยนานหลายเดือน อาจต้อง จัดฟันรอบสอง ซึ่งเสียเงินและเวลาอีกครั้ง
สรุป
รีเทนเนอร์คือสิ่งสำคัญที่สุดหลังจัดฟัน ใส่ตลอดชีวิตอย่างน้อยสัปดาห์ละ 3-4 คืน ดูแลด้วยน้ำเย็น+แปรงนุ่ม เก็บในกล่องเสมอ ถ้าฟันเริ่มเบี้ยวกลับ มาพบหมอทันที อย่ารอ!