เหงือกอักเสบ เลือดออกตามไรฟัน เกิดจากอะไร? รักษาอย่างไร

เลือดออกตามไรฟันเวลาแปรงฟันเป็นอาการที่หลายคนมองว่าเป็นเรื่องปกติ แต่จริงๆ แล้วมันคือสัญญาณแรกของ เหงือกอักเสบ ที่ไม่ควรมองข้าม หากปล่อยไว้อาจลุกลามเป็นโรคปริทันต์จนฟันโยกและหลุดได้ บทความนี้สรุปสาเหตุ ความอันตราย วิธีรักษา และการป้องกันอย่างครบถ้วนครับ

เหงือกอักเสบคืออะไร? ต่างจากโรคปริทันต์อย่างไร

เหงือกอักเสบ (Gingivitis) คือระยะเริ่มต้นของโรคเหงือก เกิดจากคราบจุลินทรีย์และหินปูนสะสมตามขอบเหงือก ทำให้เหงือกบวมแดงและเลือดออกง่าย ระยะนี้ยัง รักษาให้หายขาดได้ หากปล่อยไว้จะลุกลามเป็น โรคปริทันต์ (Periodontitis) ซึ่งทำลายกระดูกและเนื้อเยื่อที่ยึดฟัน เป็นความเสียหายถาวรที่ย้อนกลับไม่ได้

เลือดออกตามไรฟัน เกิดจากอะไร?

• คราบหินปูนสะสม — สาเหตุหลัก แบคทีเรียในหินปูนทำให้เหงือกอักเสบ
• แปรงฟันไม่สะอาด หรือไม่ใช้ไหมขัดฟัน ทำให้คราบสะสมตามซอกฟัน
• แปรงฟันแรงเกินไป หรือใช้แปรงขนแข็ง ทำให้เหงือกบาดเจ็บ
• การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน เช่น ตั้งครรภ์ วัยรุ่น ทำให้เหงือกไวต่อการอักเสบ
• โรคประจำตัว เช่น เบาหวานที่ควบคุมไม่ดี เพิ่มความเสี่ยงโรคเหงือก
• การสูบบุหรี่ ทำให้เลือดไหลเวียนที่เหงือกลดลงและหายช้า

สัญญาณเตือนโรคเหงือกที่ต้องสังเกต

• เหงือกบวม แดง หรือนุ่มผิดปกติ
• เลือดออกเวลาแปรงฟันหรือใช้ไหมขัดฟัน
• มีกลิ่นปากเรื้อรังที่แปรงแล้วไม่หาย
• เหงือกร่น ฟันดูยาวขึ้น
• ฟันโยก หรือรู้สึกว่าการสบฟันเปลี่ยนไป

ปล่อยเหงือกอักเสบไว้ อันตรายแค่ไหน?

เหงือกอักเสบที่ไม่รักษาจะลุกลามเป็นโรคปริทันต์ ทำลายกระดูกที่รองรับฟันอย่างถาวร จนฟันโยกและหลุดในที่สุด นอกจากนี้งานวิจัยยังพบว่าโรคปริทันต์เชื่อมโยงกับ โรคหัวใจ เบาหวาน และการคลอดก่อนกำหนด เพราะการอักเสบเรื้อรังในช่องปากส่งผลต่อสุขภาพทั้งร่างกาย จึงไม่ควรปล่อยไว้

รักษาเหงือกอักเสบอย่างไร?

• ขูดหินปูน — กำจัดต้นเหตุของการอักเสบ เหงือกระยะเริ่มต้นมักหายภายใน 1-2 สัปดาห์
• เกลารากฟัน (Root Planing) — สำหรับกรณีที่หินปูนลงลึกใต้เหงือก
• ปรับวิธีดูแลช่องปาก — ทันตแพทย์จะสอนเทคนิคแปรงฟันและใช้ไหมขัดฟันที่ถูกต้อง
• รักษาโรคปริทันต์ — กรณีลุกลามแล้ว อาจต้องผ่าตัดเหงือกหรือรักษาเฉพาะทาง

จุดสำคัญคือการ ขูดหินปูนสม่ำเสมอทุก 6 เดือน เพื่อกำจัดคราบก่อนที่จะทำลายเหงือก อ่านเพิ่มเติมเรื่องขูดหินปูน / Airflow

วิธีป้องกันเหงือกอักเสบ

• แปรงฟันวันละ 2 ครั้ง ด้วยแปรงขนนุ่ม วางแปรง 45° กับขอบเหงือก
• ใช้ไหมขัดฟันทุกวัน เพื่อกำจัดคราบที่แปรงเข้าไม่ถึง
• ขูดหินปูนทุก 6 เดือน ตามนัดทันตแพทย์
• งดสูบบุหรี่ และควบคุมโรคประจำตัวให้ดี

ข้อเข้าใจผิดยอดนิยม

เลือดออกเวลาแปรงฟัน = ต้องหยุดแปรง?

ไม่จริงครับ ยิ่งหยุดแปรงคราบยิ่งสะสม เหงือกยิ่งอักเสบ ที่ถูกต้องคือแปรงให้สะอาดอย่างเบามือต่อไป เลือดจะค่อยๆ ลดลงเมื่อเหงือกหายอักเสบภายในไม่กี่วัน

เหงือกอักเสบเป็นเรื่องเล็ก ไม่ต้องรักษา?

ไม่จริงครับ เหงือกอักเสบที่ปล่อยไว้คือจุดเริ่มต้นของการสูญเสียฟันอันดับหนึ่งในผู้ใหญ่ การรักษาตั้งแต่ระยะแรกง่ายและถูกกว่าการรักษาโรคปริทันต์มาก

คำถามที่พบบ่อย